İman, kazanılma yöntemi ve derinliği açısından genel olarak ikiye ayrılır: Taklidi iman ve tahkiki iman. Taklidi iman; insanın içine doğduğu aileden, çevreden veya toplumdan gördüğü inanç esaslarını hiçbir araştırma, sorgulama ve derinlemesine düşünme yapmadan, olduğu gibi kabul etmesidir. Bu iman türü geçerli sayılsa da, rüzgarlı havalarda savrulmaya müsaittir. Şüpheler, felsefi itirazlar veya hayatın zorlukları karşısında sarsılma riski yüksektir.
Tahkiki iman ise, inanç esaslarını delilleriyle, aklî ve kalbî süzgeçlerden geçirerek, bilerek ve kavrayarak benimsemektir. Bu aşamada insan, “Annem babam inanıyordu, ben de inanıyorum” demekle yetinmez; evrendeki muazzam düzeni, yaratılış gayesini ve varoluşun anlamını tefekkür eder. Kur’an’ın sürekli olarak “Düşünmüyor musunuz?”, “Akletmiyor musunuz?” sorularıyla insanı uyarması, aslında taklitten tahkike geçişi teşvik etmek içindir.
Tahkiki imana ulaşan bir müminin inancı, fırtınalar karşısında yıkılmayan köklü bir çınar gibidir. Çünkü o, Allah’ın varlığını sadece bir dogma olarak kabul etmemiş; atomun yapısından galaksilerin dönüşüne kadar her şeyde O’nun sanatını ve mührünü görmüştür. Bu seviyedeki bir inanç, insana sarsılmaz bir teslimiyet ve iç huzuru verir. Kişi, karşılaştığı bilimsel gelişmeler veya felsefi akımlar karşısında paniklemez; aksine her yeni bilgiyle inancını daha da derinleştirir.
Günümüz bilgi çağında, taklidi imanla ayakta kalmak her zamankinden daha zordur. Gençlerin ve modern insanın zihnini kurcalayan sorulara yüzeysel cevaplar vermek yetersiz kalmaktadır. Bu yüzden, inancı taklitten kurtarıp tahkik seviyesine çıkarmak, hem bireysel huzur hem de dinin sağlıklı bir şekilde geleceğe taşınması için hayati bir zorunluluktur.
